Avertir le modérateur

Chuyến đi thăm tu viện Chơn Như ở Trảng Bàng

 Chuyến đi thăm anh Vũ Hải Long 14-07-2018

(Tu Viện Chơn Như, Trảng Bàng)

1. Thiền như thế nào ? - thế nào là ức chế tâm - nguyên lý entropy tối thiểu

2. Phương pháp khoa học : - cái « không » trong vật lý lượng tử - tánh « không » trong phật giáo nguyên thủy – áp dụng vào cuộc sống

3. Thế nào là « không » theo TT Thích Nhật Từ ?

4. Bài phân tích về phật giáo nguyên thủy và đại thừa của Trịnh Đình Hỷ

Ngoài những tình huống anh đi tu tại Tu Viện Chơn Như, xin tóm tắt vài điều anh chỉ bảo về PGVN : Nam tông, Bắc tông, Đại thừa, Tiểu thừa, Mật tông, Thiền tông, Thiền viện Phước Sơn, Biên Thủy, Bửu Long, Trúc Lâm …

1) Thiền như thế nào ? (Chữ nghiêng màu xanh là anh Long)

     Thế nào là ức chế tâm ?

  • Theo cách thiền mình thường nghe nói : chỉ biết có hơi thở ra hơi thở vào, cách ngồi kiết già hoặc bán già. Đó là sự ức chế tâm không được có tư tưởng nào khác vì như thế là vọng tưởng !
  • Nói tóm tắt theo Thiền tông là được quyền nghĩ tới hơi thở nhưng không loại trừ tất cả những gì đang xảy ra trong cơ thể, với một điều kiện là anh phải biết ý tưởng đó là thiện hay bất thiện, nếu là thiện thì cho nó phát triển lên, nếu là ác thì bỏ nó đi.

Chú thích thêm của anh Long : Cám ơn anh Hoan. Nói lý thuyết là như vậy. Về thực hành không dễ ! Ví dụ về tâm ly dục ly ác pháp có 2 chỉ dấu :

- khi tâm chưa ly dục thì không thể ngồi thiền lâu, tâm động (1 ví dụ đơn giản thôi :  thiền đứng là 1 asana của yoga, đứng yên nhắm mắt, thở đều và không suy nghĩ gì, liệu có thể giữ yên tư thế như vậy không ? Có 1 lúc anh sẽ thấy người chao đảo, đó là tâm anh động, cứ thử xem ?)

- tâm ly dục sẽ sinh hỷ lạc, khi đó ngồi thiền phải thấy sung sướng an lạc ! Không có đau nhức ! Đó là nghịch lý : từ đầu ngồi thiền muốn không đau chân, vẫn còn tham, ham muốn, vẫn còn dục ! Xa hơn 1 chút, vào được mức thiền thứ nhất, sơ thiền, được đặc trưng bởi 5 tính chất : Tầm, Tứ, Hỷ, Lạc và Nhất tâm. Muốn tiến lên Nhị thiền thì phải diệt được Tầm & Tứ. Làm thế nào diệt được khi không biết cách nhận chân ra như thật các yếu tố đó. Đó là phương pháp tu thiền quán vipassana.

Nói rộng ra, tu mà đặt mục tiêu muốn thành ALaHan , muốn giải thoát là còn tâm tham ... Bởi vậy tu cần thiện xảo, tùy theo « đặc tướng » từng người, « tùy duyên » !

Nói thêm, tôi chưa tu được bao nhiêu mà thích nói, thích giảng, đó là còn cái NGÃ. Khi tu thiền quán, thấy biết được VÔ NGã như nó thật là thì sẽ biết vô ngôn !

Đây là phương pháp của Thầy Thích Thông Lạc để có thể làm chủ được Sinh, Lão, Bệnh, Tử. Ở vào tuổi nào cũng tu được miễn là có sức khỏe, không nhất thiết phải dưới 50 tuổi như anh đã bị từ chối khi xin xuất gia với HT TT Từ và Thiền Sư TNH vì khi ấy anh đã nghỉ hưu 65 tuổi.

Trên thực tế các vị Thiền Sư theo các phương pháp ức chế tâm như HT TT Từ, Thiền Sư TNH … đến cuối đời đều ngồi xe đẩy !

Thầy Thông Lạc người đã sáng lập ra Thiền Viện Chơn Như đã tu Thiền tông, HT Thích Thanh Từ, thiền  viện Trúc Lâm, ĐL, nhiều năm không kết quả, đã bỏ thiền viện ra sống tu trong hang ở 1 hòn đảo ngoài khơi Rạch Giá, cho tới GP 1975.

Nguyên lý entropy tối thiểu

Khí là thành phần cơ bản cho cuộc sống. Đứa trẻ chào đời là bị bắt phải thở và nó khóc vi khổ phải thở! Tiếp tục như vậy, con người 1 hơi thở ra mà không hít vào là đi luôn! Thở là một quá trình tư nhiên, muốn sống thì phải thở. Hơi thở còn cần hơn cả thức ăn, không ăn 1 ngày vẫn sống nhưng không thở vài phút thì phải vùng lên hít thật mạnh để bù lại. Nhưng lại cũng có 1 nguyên lý nữa mà KH gọi là nguyên lý entropy tối thiểu (hệ mất trật tự là hệ có entropy nhỏ). Rất hợp với bản tính Nhân chi sơ tính bản LÃN, đại lãn, vô vi. Vì lười nên thở không đủ. Thở không đủ nên có thể thiếu thức ăn dưỡng khi. Lười thở nên cơ thể rệu rạo BỆNH TẬT : bệnh tật là hợp với quy luật tự nhiên mất trật tự, phân rã thành Tứ Đại, entropy nhỏ nhất !

TL Thích Thông Lạc dạy người mới tu thực hành rất đơn giản: Đi kinh hành 20 bước. Dừng lại thở 10 hơi. Ngồi xuống kiết già lưng thẳng hít thở chánh niệm tỉnh giác trong 1 phút đến 5 phút. Lập lại chu trình trên trong tổng cộng thời gian 30 phút thì kết thúc. Điều đặc biệt lưu ý ở đây là dù đi kinh hành chỉ 20 bước nhưng phải hiểu rõ là lấy tâm diều khiển thân. Đi một cách tự nhiên, đi theo quán tính thói quen với hơi thở "tự nhiên" cần phải lọai bỏ! Thời gian còn lại của thời khóa tu tập chỉ ngồi chơi nhưng vẫn thở tỉnh thức. Chỉ khi tâm đã định tĩnh thì tăng dần từ 30 phút lên 1 giờ. Cái khó nhất không phải là tu thiền đi, thiền đứng, thiền ngồi mà là tu Định Sáng suốt trong suốt thời gian còn lại. Như Lai thiền không ức chế tâm nên phần ngồi chơi thoải mái. Tôi đã tận dụng đưa vào thực hành một số tư thế yoga có lợi cho cột sống, với điều kiện các động tác thân hành phải rất chận rãi "nhiếp theo hơi thở vào/ra 'chậm đều êm sâu' như đã nói ở trên". Ví du, kết thúc thiền ngồi, tôi giữ tư thế bắt chéo chân từ tu nằm xuống Kết quả, tôi đã nhận được cảm giác thích thú tu tập và nhất là sức khỏe được cải tiến rõ rệt.

Đây là phương pháp cho ai thích hành thiền (bất cứ bằng cách nào, đi đứng nằm ngồi hay kinh hành) chú ý vào hơi thở sẽ đạt cảm giác an vui sức khỏe cải tiến rõ rêt. Tuy nhiên khi đi đứng nằm ngồi hoặc thể dục (dịch cân kinh, thập nhị liên hoa, v.v.) nếu thở theo ông Đỗ Đức Ngọc (hít vào và thở ra thật dài, giống như cô gái dân quê chèo thuyền) 12 lần xong lập lại nhiều lần, ít nhất 20 phút mỗi ngày sẽ không còn lo bị tai biến mạch máu não (avc) và nhồi máu cơ tim (infarctus du myocarde).

2) Phương pháp khoa học

Muốn đạt được kết quả tốt trước hết tâm phải bất động, buông bỏ, không bị ngoại cảnh chi phối : giận, ghét, phê bình, oán trách, yêu, thích, ham muốn … như là cái không trong khoa học lượng tử theo ông Trịnh Xuân Thuận khi đàm đạo với Thiền Sư Matthieu Ricard.

Về cái « không » trong vật lý lượng tử (theo anh Long) : bên Thiền tông ngồi thiền phải giữ tâm không cho có vọng tưởng, vọng tưởng là những ý tưởng nào khác với ý tưởng tôi đang thở vào, thở ra. Cái khó là ở chỗ phải rất chú ý sao cho ngay khi có 1 ý tưởng xuất thì phải được phát hiện để diệt ngay không để tâm chạy theo ý tưởng đó mà quên mất hơi thở : đó là ức chế ý thức.

Nếu diễn giải theo Vật lý Lượng tử, phải phát hiện được ý tưởng xuất hiện ở thời điểm t với sai số ∆t với giá trị ∆t nhỏ. Nhưng theo nguyên lý Bất định Heisenberg dạng 2 thì tích ∆t . ∆E ~ h (h là hằng số Planck, E là năng lượng cần cho thực hiện sự kiện này) : nếu muốn ∆t nhỏ thì ∆E, và E nữa phải lớn, đó là ức chế tâm.

Theo nguyên lý bất định Heisenberg thì ta không thể xác định chính xác cùng một lúc t và E. Có nghĩa là nếu ta muốn E có mặt (E chính xác, là ức chế và ∆E nhỏ) thì ∆t sẽ rất lớn (t sẽ không chính xác, không biết sẽ xảy ra vào thời điểm nào).

Theo anh Long thì ức chế tâm như vậy sẽ không có kết quả gì cả theo vật lý lượng tử.

Yoga là một cách ức chế tâm … về hơi thở chậm.

Tánh « không » trong PGNT (theo anh Long) : bên Thiền nguyên thủy cuả Thầy Thích Thông Lạc không ức chế tâm theo nghĩa là để cho mọi ý tưởng được xuất hiện khi ngồi thiền để có thể biết được ý tưởng đó là thiện hay bất thiện và có quyết định tương thích diệt hay không diệt. Thực hiện quyết định đó là nhắc tâm -như lý tác ý- được làm hay không được làm theo ý tưởng đó. Tất cả các cách thực hành diệt ngũ dục của Phật dạy là dùng Như lý tác ý : đó là sư khác biệt cơ bản về pháp hành.

Theo tôi nghĩ cũng áp dụng vật lý lượng tử với nguyên lý bất định Heisenberg, thì ngược lại không có ý tưởng nào phát hiện (∆E lớn, không xác định được) thì ∆t sẽ nhỏ. Tức là khi buông bỏ (không ham muốn gì cả, chân không) thì sẽ xuất hiện tất cả (những gì có ích), đó là -như lý tác ý- không ức chế tâm.

Áp dụng vào cuộc sống : lạc quan hay bi quan ?

Thật vậy vẫn áp dụng nguyên lý bất định Heisenberg khi bạn đang ở trong hoàn cảnh vào cuối đời … (xin nhắc lại tuổi trung bình hiện nay là 82-86 tuổi).

Tuy nhiên bạn vẫn có thể sống tới 120 tuổi ! Nếu bạn nhìn cuộc đời một cách bi quan : « lúc tôi bị đột quỵ, nhồi máu cơ tim v.v. ai sẽ là người ở bên cạnh để giúp tôi ? ». Trong trường hợp đó thì sao ? Bạn cứ nghĩ như vậy tức là ức chế tâm phải không ? Nhưng nếu bạn không nghĩ tới sự kiên đó (lạc quan, ∆E lớn, không xác định được) thì ∆t sẽ nhỏ. Tức là vào thời điểm đó (lúc này hoặc lúc 82-86 tuổi) sự kiện đó sẽ không xảy ra đâu theo nguyên lý bất định Heisenberg.

3) Thế nào là « không » (vacuité, vide ou néant) :

  • Không đúng không sai
  • Không trên không dưới
  • Không tốt không xấu
  • Không thiện không ác
  • Không hay không dở,
  • Không giàu không nghèo
  • Không giỏi không dốt
  • Không đẹp không xấu
  • Không được không mất
  • Không thắng không thua
  • Không hơn không kém
  • Không phán xét không phê bình
  • Không háo sắc không ham danh
  • Không chê bai không ca tụng
  • Không nói xấu không gây chia rẽ
  • Không tham lam không ham tiền của
  • Không giận dữ không ganh tỵ
  • Không sợ hãi không lo sợ
  • Không buồn phiền không thất vọng
  • Không cầu mong không xin xỏ
  • Không sướng không khổ
  • Không cười (quá độ) không khóc (quá độ)
  • Không vui (quá độ) không buồn (quá độ)
  • Không giận không ghét
  • Không thật không ảo tưởng
  • Không cao không thấp

Tánh “không” theo TT Thích Nhật Từ - Pháp Thoại Mới Nhất 2018 :

https://www.youtube.com/watch?v=PO7lRW-XBAM&t=785s

  • Không oán hận, không hận thù
  • Không chiến tranh không gây hấn
  • Không kiếm chuyện không gây gổ
  • Không cãi lộn không tranh chấp
  • Không mâu thuẫn không xung đột
  • Không loại trừ
  • Không một mất một còn
  • Không quan trọng chuyện thắng hay thua
  • Cả hai cùng thắng

 4) Bài phân tích về Phật Giáo

Trịnh Đình Hỷ (trinhhy2@gmail.com) :

Theo tôi, đạo Phật Nguyên thủy (tôi thích dùng từ đạo Phật nguồn gốc, hay đạo Phật cổ xưa hơn - bouddhisme originel, bouddhisme ancien – vì chữ Nguyên thủy bây giờ có nghĩa là Theravada), đạo Phật nguồn gốc là một hệ thống triết lý với một cấu trúc vô cùng vững chắc - các nhà triết học Tây phương đều công nhận điều đó -, dựa lên « 3 pháp ấn » (les 3 caractéristiques de l’existence) : khổ, vô thường, vô ngã ; « 4 sự thật » (les 4 vérités) : khổ, tập, diệt, đạo ; « 8 nẻo đường » (l’octuple chemin - qui mène à l’extinction de la souffrance -) : chánh nghiệp, ngữ, mạng, niệm, định, tinh tấn, tư duy, kiến ; và « lý duyên khởi » (coproduction conditionnée), trong đó có « 12 nhân duyên » để giải thích thân phận con người (condition humaine) trong thế giới, vũ trụ.

Đặc điệm của hệ thống triết lý này là nó là một hiện tượng học (phénoménologie), chỉ đặt trọng tâm vào sự khổ đau của con người, chứ không quan tâm đến siêu hình học (métaphysique) hay bản thể học (ontologie), và là một triết lý thực tiễn, thực dụng và thực nghiệm, nhằm diệt bỏ sự khổ đau. Đức Phật cũng như một nhà thầy thuốc : phát hiện ra bệnh, tìm căn nguyên của bệnh và chỉ cho người bệnh thuốc chữa bệnh. Bệnh đây là bệnh tâm thần, cho nên có thể nhìn đạo Phật nguồn gốc như một môn tâm lý trị liệu.

Còn đạo Phật Đại thừa ? Phải gọi nó là đạo Phật phát triển mới đúng. Nói tới phát triển là nói tới đổi thay. Vì hơn 500 sau đức Phật tịch diệt, Đại thừa mới bắt đầu xuất hiện, với các trường phái thành lập tại Trung quốc vào khoảng thế kỷ thứ 5, nặng ảnh hưởng của văn hóa địa phương, thì làm sao mà không đổi thay được?

Thật ra Đại thừa chỉ là một phong trào cải cách (réformateur) chống lại với khuynh hướng bảo thủ của Trưởng lão Bộ (Sthaviravada), nhưng phân chia ra nhiều khuynh hướng, nhiều trường phái khác nhau. Nói một cách giản lược, có 4 khuynh hướng, đôi khi trộn lẫn với nhau:

-1) khuynh hướng « tánh không » (sunyata), vẫn phù hợp với đạo Phật nguồn gốc: Nagarjuna (Long Thụ) và  Madyamaka (Trung Quán); Kinh Bát Nhã Ba La Mật Đa (Kinh Kim Cang, Tâm Kinh)

-2) khuynh hướng « Bồ Tát đạo », lấy từ bi và hạnh Bồ Tát cứu độ chúng sanh làm kim chỉ nam: Kinh Bát Nhã Ba La Mật Đa và nhiều kinh Đại thừa khác

-3) khuynh hướng « sùng tín » các vị Phật (đặc biệt A Di Đà) và Bồ Tát, lấy đức tin làm căn bản, và dựa lên thuyết « tam thân đức Phật » (les 3 corps de Bouddha): đa số kinh Đại thừa, đặc biệt các kinh A Di Đà

-4) khuynh hướng « Như Lai tạng, Phật tánh », quan niệm trong mỗi người đều có Phật tánh, Phật giới, Chân Như, v.v.: đa số kinh Đại thừa, đặc biệt Như Lai tạng, Niết Bàn skt, Thắng Man, Hoa Nghiêm, Lăng Già.

Ngoài ra còn có nhiều kinh biên soạn tại Trung quốc, gọi là « nghi kinh » hay « ngụy kinh », như Địa Tạng, Vu Lan, v.v. và một bộ luận quan trọng là « Đại thừa Khởi Tín luận ».

Hai đổi thay lớn so với đạo Phật nguồn gốc như vậy là :

-thứ nhất, sự sùng tín các vị Phật và Bồ Tát trở nên quan trọng, và đạo Phật từ một triết lý sống, tự giải thoát, đã trở thành một tôn giáo, tín ngưỡng, với cầu xin, lễ nghi, v.v.

-thứ nhì, những khái niệm siêu hình về « tự ngã » mà đức Phật xưa kia đã gạt bỏ, lại trở lại, với « Phật tánh, Như lai tạng, Chân Như, v.v. »

Có thể nói là người ta không còn nhận ra được đạo Phật nguồn gốc trong đạo Phật Đại thừa ngày hôm nay nữa, nhưng phải nói rằng Đại thừa đã đáp ứng được nhu cầu tín ngưỡng của đa số quần chúng, cũng như cách trình bầy hoa hoè, hoa sói của Đại thừa thu hút được quần chúng hơn là cách thuyết giảng khô khan, nhàm chán của đạo Phật nguồn gốc hay Tiểu thừa.

Chỉ có một cách là hiện đại hóa đạo Phật nguồn gốc, làm thế nào cho lời dạy thiết thực của đức Phật áp dụng được trong đời sống hàng ngày. Khó lắm thay !

Xin gửi chị và anh Long một bài tôi trình bày bằng tiếng Pháp cách đây vài tháng ở Trúc Lâm Villebon về « tánh không » (vacuité, sunyata).

Chúc chị một mùa hè thật vui và khoẻ.

Hỷ

  1. Quel peut être l’apport de la méditation de pleine conscience de la société moderne ?

(http://chimviet.free.fr/baivo/truclamthienvien/2015A_hoithao/2015_04_DPXHHD_ThienTinhThucCho%20HienDai.htm)

  1. Convergences entre bouddhisme et physique quantique

(http://chimviet.free.fr/baivo/truclamthienvien/2015A_hoithao/2015_03_DPXHHD_DaoPhatvaVatLyLuongTu.htm)

5) Thiền định : https://thuvienhoasen.org/a15113/thien-dinh-la-gi-fabrice-midal-hoang-phong-chuyen-ngu

 

6) https://thuvienhoasen.org/a25575/9-thien-chi

Thiền chỉ - Thiền nguyên thủy : Samatha, samadhi, vipassana

Các đặc tính, mục tiêu tu tập ... bài rất chi tiết và rõ ràng

 

7)https://thuvienhoasen.org/a23430/so-luoc-su-khac-biet-giua-thien-chi-va-thien-quan

Tu tâm bất động thanh thản an lạc vô sự, thiền chỉ, rồi mới quán được bên trong, thiền quán !

 

Les commentaires sont fermés.

Toute l'info avec 20minutes.fr, l'actualité en temps réel Toute l'info avec 20minutes.fr : l'actualité en temps réel | tout le sport : analyses, résultats et matchs en direct
high-tech | arts & stars : toute l'actu people | l'actu en images | La une des lecteurs : votre blog fait l'actu